Inleiding
In vrijwel elke kerk spelen tradities een grote rol. Ze geven structuur, herkenning en verbondenheid. Toch stelt de Bijbel een scherpe vraag:
Wat gebeurt er wanneer traditie belangrijker wordt dan de waarheid van Gods Woord?
Jezus zelf ging deze vraag niet uit de weg. Integendeel: Hij confronteerde religieuze leiders juist op dit punt.
Deze bijbelstudie nodigt uit tot zelfonderzoek, niet om kerken aan te vallen, maar om opnieuw te luisteren naar wat God zelf zegt.
Wat is een traditie?
Een traditie is een overgeleverde gewoonte, uitleg of praktijk die in de loop van de tijd is ontstaan. Tradities kunnen:
-helpend zijn (orde, ritme, onderwijs)
-neutraal zijn
-maar ook belemmerend, wanneer zij:
niet (meer) gebaseerd zijn op de Bijbel,
of zelfs ingaan tegen Gods Woord.
De Bijbel verwerpt niet álle traditie, maar wel tradities die de plaats van Gods waarheid innemen.
Jezus over traditie: een scherpe waarschuwing.
“Dit volk eert Mij met de lippen, maar hun hart is ver van Mij.
Ze eren Mij tevergeefs, want ze leren regels die door mensen zijn bedacht.” Markus 7:6–9
Jezus zegt hier iets ingrijpends:
Mensen kunnen vroom lijken,
God met woorden eren,
maar ondertussen menselijke regels boven Gods geboden stellen.
Hij voegt eraan toe:
“U laat het gebod van God los en houdt vast aan menselijke overleveringen.”
Dat is de kern van het probleem.
Waarom zijn tradities zo aantrekkelijk?
Tradities geven:
-zekerheid
-controle
-duidelijkheid
-identiteit
Maar juist dát kan gevaarlijk worden, want tradities:
-vragen geen levend geloof
-kunnen blijven bestaan zonder relatie met God
-geven soms een gevoel van geestelijkheid zonder gehoorzaamheid.
Paulus waarschuwt daarom:
“Pas op dat niemand u gevangen neemt door menselijke wijsheid en tradities, die niet van Christus zijn.”
Kolossenzen 2:8
Welke dogma’s staan onder spanning met de Bijbel?
Niet elke kerk kent dezelfde dogma’s, maar de Bijbel benoemt enkele terugkerende spanningsvelden.
1. Menselijke autoriteit boven de Schrift.
In sommige tradities krijgen kerkelijke leerstellingen, concilies,
leiders of ambten meer gezag dan de Bijbel zelf.
Bijbels principe:
“De hele Schrift is door God geïnspireerd.” 2 Timotheüs 3:16
De Bijbel is niet aanvullend op traditie; hij is maatgevend.
2. Rituelen als voorwaarde voor redding.
Doop, avondmaal, belijdenis of kerkelijke handelingen kunnen zo centraal komen te staan dat ze voorwaardelijk worden voor verlossing.
Maar de Bijbel zegt:
“U bent gered door Gods genade, door geloof. Dat is niet uw eigen verdienste.” Efeziërs 2:8–9
Rituelen zijn bedoeld als antwoord op genade, niet als middel om die te verdienen.
3. Wet boven genade.
Sommige dogma’s leggen sterke nadruk op:
-regels
-verplichtingen
-uiterlijke vroomheid.
Jezus waarschuwt hiervoor:
“Ze leggen de mensen zware lasten op, maar zelf willen ze er geen vinger naar uitsteken.” Mattheüs 23:4
Waar genade verdwijnt, verdwijnt ook vrijheid.
4. Kerkelijke traditie boven persoonlijke relatie met God.
Wanneer geloof vooral bestaat uit:
-kerkgang
-gebruiken
-vaste formulieren
maar niet uit een levende relatie met Christus, wordt het geloof leeg.
Jezus zegt:
“Ik ben de Weg, de Waarheid en het Leven.” Johannes 14:6
Geen systeem, maar een Persoon.
Traditie toetsen aan de waarheid.
De Bijbel roept ons op tot onderscheidingsvermogen:
“Onderzoek alles en behoud het goede.”
1 Thessalonicenzen 5:21
Goede vragen om te stellen:
-Is deze traditie rechtstreeks gebaseerd op de Bijbel?
-Brengt zij mij dichter bij Jezus?
-Verduidelijkt zij Gods genade of vertroebelt zij die?
-Wordt zij gebruikt om mensen te dienen, of om mensen te beheersen?
Is traditie dan verkeerd?
Nee. Traditie is niet per definitie verkeerd. Paulus spreekt zelfs over het doorgeven van wat hij ontvangen heeft (1 Kor. 11:2).
Maar:
-traditie moet dienend zijn,
-ondergeschikt aan Gods Woord,
-altijd openstaan voor correctie door de Schrift.
Zodra traditie onaantastbaar wordt, is zij geen hulpmiddel meer, maar een afgod.
Een persoonlijke spiegel.
Deze studie gaat niet alleen over “de kerk”, maar ook over onszelf:
-Waar houd ik vast aan gewoonte in plaats van waarheid?
-Waar volg ik wat “altijd zo is gegaan”, zonder te toetsen aan de -Bijbel?
-Durf ik mij opnieuw te laten vormen door Gods Woord?
Bemoediging tot slot.
God vraagt geen perfect geloof, maar een open hart.
Hij nodigt ons steeds weer uit om terug te keren naar de bron:
“Uw woord is een lamp voor mijn voet en een licht op mijn pad.” Psalm 119:105
Wie bereid is traditie los te laten wanneer die Gods waarheid verduistert, zal ontdekken dat Gods Woord bevrijdt, herstelt en leven geeft.
Dan zullen jullie de waarheid kennen, en de waarheid zal jullie vrijmaken.”
Ter overdenking
-Lees Markus 7 rustig door en noteer wat Jezus bekritiseert.
-Vraag God eerlijk: “Waar volg ik mensen meer dan U?”
Waarheid is soms confronterend, maar altijd genezend.
“Als jullie blijven leven volgens wat Ik heb gezegd, zijn jullie werkelijk mijn leerlingen”. Johannes 8:31–32
Gerda Huizinga