Inleiding: Een Jezus die ongemakkelijk dichtbij komt.
Veel mensen voelen zich aangetrokken tot Jezus zolang Hij troost, geneest en vergeeft. Maar zodra Hij doorziet, benoemt en ontmaskert, wordt het ongemakkelijk. Toch is dit een wezenlijk onderdeel van wie Jezus is.
Jezus is niet alleen Priester en Koning, Hij is ook Profeet. En profeten zijn in de Bijbel nooit populair. Zij leggen de vinger bij de zere plek, spreken waarheid waar die niet welkom is en ontmaskeren religie die haar hart heeft verloren.
In dit deel kijken we naar Jezus als Profeet: niet gericht tegen “de wereld”, maar opvallend vaak tegen het religieuze systeem en de gelovige mens.
1. Jezus in de lijn van de profeten
Het volk herkende Jezus al vroeg als profeet:
‘Een groot profeet is onder ons opgestaan.’ Lucas 7:16
Jezus staat in de lijn van profeten als Jesaja, Jeremia en Amos. Net als zij:
-spreekt Hij namens God
-roept Hij op tot bekering
-confronteert Hij onrecht en schijnvroomheid.
Maar Jezus gaat verder dan zij: Hij is niet alleen de boodschapper, Hij belichaamt Gods waarheid.
2. Vormgodsdienst zonder hart
Een van Jezus’ scherpste aanklachten klinkt als Hij zegt:
‘Dit volk eert Mij met de lippen, maar hun hart is ver van Mij vandaan.’ Matteüs 15:8
Hier raakt Jezus de kern van valse vroomheid:
-woorden zonder overgave
-rituelen zonder relatie
-kennis zonder gehoorzaamheid
Dit is geen aanval op religie op zich, maar op religie die God vervangt door vormen.
3. De wee-woorden: liefdevolle waarschuwingen
Matteüs 23 bevat een reeks krachtige uitspraken van Jezus:
‘Wee u, schriftgeleerden en farizeeën, huichelaars!’
Matteüs 23:13
Het woord “wee” is geen scheldwoord, maar een rouwklacht. Jezus spreekt hier niet uit superioriteit, maar uit bewogenheid. Hij ziet mensen vastzitten in een systeem dat hen afsluit van God, terwijl zij denken Hem te dienen.
Hij benoemt onder andere:
-uiterlijk vertoon zonder innerlijke verandering
-nauwkeurigheid in details, maar blindheid voor recht en -barmhartigheid
-geestelijk leiderschap dat zichzelf centraal stelt
4. Religieuze zekerheid als gevaar
Een van de meest confronterende aspecten van Jezus’ profetische optreden is dit: religieuze zekerheid kan blind maken. ‘Als jullie blind waren, zouden jullie geen zonde hebben; maar nu jullie zeggen: “Wij zien”, blijft jullie zonde.’
Johannes 9:41
Niet onwetendheid, maar zelfverzekerde vroomheid blijkt het grootste obstakel. Wie denkt te zien, stopt met luisteren. Wie denkt God te bezitten, laat zich niet meer corrigeren.
5. Jezus en het tempelreiniging: heilige verontwaardiging
Wanneer Jezus de tempel reinigt, zien we Zijn profetische autoriteit in actie: ‘Er staat geschreven: “Mijn huis moet een huis van gebed zijn”, maar jullie hebben er een rovershol van gemaakt!’ Matteüs 21:13
Dit is geen uitbarsting van woede, maar een doordachte profetische daad. Jezus verdedigt:
-de eer van God
-de plaats van gebed
-de toegang tot God voor gewone mensen.
Hier zien we dat liefde soms grenzen trekt en misbruik benoemt.
6. Confrontatie met de kerk van vandaag
Jezus’ woorden dwingen ons tot zelfonderzoek:
-Hoeveel van ons geloof is vorm?
-Waar zijn we druk met details, maar missen we de kern?
-Waar hebben we God ingepast in onze systemen?
De profetische Jezus laat zich niet gebruiken om bestaande structuren te bevestigen. Hij schudt wakker, roept op tot terugkeer naar het hart van het geloof.
Slot: Gezien worden door de waarheid
Jezus als Profeet is geen comfortabele Jezus. Hij doorziet ons, ook daar waar we ons vroom voelen. Maar juist daarin ligt hoop. Wie ontmaskerd wordt, krijgt de kans om opnieuw echt te worden. ‘U zult de waarheid kennen, en de waarheid zal u bevrijden.’ Johannes 8:32
Ware bevrijding begint waar schijn ophoudt.
Ter overdenking
Waar dreigt geloof bij jou vorm te worden zonder hart?
Welke woorden van Jezus als Profeet raken of schuren?
Wat zou het betekenen om opnieuw luisterend voor God te leven?
In deel 6 richten we ons op een aspect dat in veel westerse kerken naar de achtergrond is verdwenen:
Jezus en de geestelijke strijd: meer dan innerlijke rust.