Waar komt ons huidige pasfeest vandaan?
Deze studie onderzoekt de oorsprong van het huidige paasfeest en vergelijkt dit met het Bijbelse Pesach. Het nodigt uit om na te denken over de betekenis van dit feest en de manier waarop wij het vandaag vieren.
De oorsprong van het huidige paasfeest
Al ver vóór het christendom vierden heidense volken een lentefeest. Dit feest vond plaats rond het moment waarop de dagen langer worden dan de nachten: de lente-equinox. Het was een viering van het ontwaken van de natuur, van nieuw leven en vruchtbaarheid.
Ook in december bestond er een vergelijkbaar heidens feest: de viering van de geboorte van het licht, wanneer de dagen weer langer worden. Veel mensen herkennen hierin elementen die later verbonden zijn geraakt met het kerstfeest.
Binnen deze lentefeesten speelden symbolen een belangrijke rol. Paasvuren zouden bedoeld zijn geweest om boze geesten te verjagen en de komst van de lente te verwelkomen. Paaseieren werden gezien als symbool van nieuw leven en vruchtbaarheid. In sommige tradities werd de zonnegod Baäl vereerd, samen met Astarte, die werd gezien als maangodin van liefde, vruchtbaarheid en oorlog.
Ons huidige paasfeest wordt gevierd op zondag en maandag, dagen die traditioneel verbonden worden met zon en maan. Hierdoor zien sommigen hierin een vermenging van verschillende tradities.
De rol van de vroege kerk
Rond het jaar 300 na Christus bekeerde keizer Constantijn zich tot het christendom. Onder zijn invloed kreeg de kerk meer politieke en maatschappelijke macht. In deze periode ontstond er een ontwikkeling waarbij bestaande gebruiken en christelijke tradities met elkaar werden verbonden, om het geloof toegankelijker te maken voor grote groepen mensen.
Tijdens het concilie van Nicea in 325 na Christus werd besloten dat Pasen voortaan op de eerste dag van de week, zondag, gevierd zou worden. Dit werd gekoppeld aan de opstanding van Jezus. Tegelijkertijd werd vrijdag de dag waarop de kruisiging werd herdacht. In de loop van de tijd werden er zelfs regels opgesteld die het vieren van de sabbat of het Bijbelse Pesach ontmoedigden.
Het Bijbelse Pesach
In de Bijbel begint een dag bij zonsondergang en duurt tot de volgende zonsondergang. Het Pesach wordt volgens de Bijbel gevierd op de veertiende dag van de maand Nisan.
In Leviticus 23:5 staat:
"In de eerste maand, op de veertiende dag van de maand, tegen het vallen van de avond, is het Pascha voor de Heere."
Ook in Numeri 28:16 wordt dit bevestigd. Het Pesach is verbonden met het feest van de ongezuurde broden, dat zeven dagen duurt. Tijdens deze periode moest al het zuurdeeg uit de huizen verwijderd worden, zoals beschreven staat in Exodus 12:15.
Pesach herinnert aan de bevrijding van het volk Israël uit de slavernij in Egypte. Het is een feest van bevrijding en hoop. Zoals Israël werd bevrijd en naar het beloofde land werd geleid, zo wijst dit feest volgens de Bijbelse traditie ook vooruit naar een toekomstige bevrijding.
Het avondmaal
Tijdens het Pesach vierde Jezus met Zijn discipelen de maaltijd die later bekend werd als het avondmaal. In de evangeliën wordt beschreven hoe Hij brood brak en de beker deelde. Hij gaf hieraan een diepere betekenis:
"Dit is Mijn lichaam, dat voor u gegeven wordt. Doe dat tot Mijn gedachtenis."
"Deze beker is het nieuwe verbond in Mijn bloed, dat voor u vergoten wordt."
Ook waste Jezus de voeten van Zijn discipelen en gaf daarmee een voorbeeld van nederigheid en dienstbaarheid.
De vroegchristelijke gemeente
De eerste christenen bleven deze herdenking voortzetten. Paulus schrijft hierover in 1 Korinthe 11 dat hij heeft overgeleverd wat hij van de Heer had ontvangen: het breken van het brood en het drinken van de beker ter gedachtenis aan Jezus.
Het Lam van God
Een belangrijk onderdeel van Pesach was het offeren van het lam. In het Nieuwe Testament wordt Jezus aangeduid als het Lam van God. Johannes de Doper zegt:
"Zie het Lam van God, dat de zonde van de wereld wegneemt."
Ook in Jesaja 53 wordt gesproken over een lijdende dienaar die als een lam ter slachting wordt geleid. Veel christenen zien hierin een verwijzing naar het lijden en sterven van Jezus.
Is Jezus op vrijdag gestorven?
Traditioneel wordt aangenomen dat Jezus op vrijdag is gekruisigd en op zondag is opgestaan. Toch wijzen sommigen erop dat Jezus sprak over drie dagen en drie nachten in het graf, zoals Jona drie dagen en nachten in de vis was.
Jezus stierf rond het negende uur, ongeveer drie uur in de middag. Volgens de Joodse wetten moest een lichaam vóór zonsondergang begraven worden, omdat de sabbat of feestdag begon bij zonsondergang. Daarom werd Jezus nog vóór het begin van Pesach begraven.
Een vraag om over na te denken
Het huidige paasfeest en het Bijbelse Pesach kennen verschillende tradities en betekenissen. Deze studie nodigt uit tot bezinning:
Welk feest vieren wij en wat betekent dat voor ons?
Greetje Jansen